การก่อการร้ายในสหรัฐอเมริกาและผลกระทบต่อประเทศไทย

การปฏิบัติการช็อกโลกของกลุ่มผู้ก่อการร้ายที่จี้บังคับเครื่องบินโดยสารของสหรัฐฯ พุ่งชนอาคารแฝดสูง 110 ชั้น ของเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ในมหานครนิวยอร์ก อันเป็นสัญลักษณ์สำคัญทางเศรษฐกิจและการค้าของสหรัฐฯ และอาคารกระทรวงกลาโหมหรือตึกเพนตากอนที่เป็นสัญลักษณ์ทางการทหารของสหรัฐฯ เมื่อ 11 กันยายน 2544 จนพังทลายยับเยิน ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตและสูญหายเป็นจำนวนมาก ยังไม่นับความเสียหายทางเศรษฐกิจมูลค่ามหาศาลและผลกระทบทางด้านสังคมจิตวิทยาต่อประชาชนสหรัฐฯ ที่ต้องตกอยู่ในความหวาดกลัวและรู้สึกถึงความไม่มั่นคงปลอดภัยอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

เหตุการณ์ดังกล่าวทำให้สหรัฐฯ ประกาศสงครามกับการก่อการร้ายโดยพุ่งเป้าไปที่นายโอซามา บินลาเดน ผู้นำของเครือข่ายอัลเคด้า และผู้นำกลุ่มตาลิบันในประเทศอัฟกานิสถานที่ให้แหล่งพักพิงแก่ขบวนการก่อการร้าย โดยสหรัฐฯ ได้ทุ่มเททรัพยากรและดำเนินการทุกด้าน ทั้งการเมือง เศรษฐกิจ และการทหาร อย่างเป็นขั้นตอน เริ่มจากดำเนินมาตรการทางการทูต เรียกร้องให้รัฐบาลตาลีบันที่ปกครองประเทศอัฟกานิสถานอันเป็นแหล่งซ่องสุมที่กบดานของนายบินลาเดนและกลุ่มเครือข่ายอัลเคด้า ส่งมอบตัวนายบินลาเดนให้กับสหรัฐฯ โดยแสดงเจตนาชัดเจนว่าจะใช้กำลังทหารและดำเนินมาตรการทั้งปวงเพื่อบีบบังคับ แต่ข้อเรียกร้องดังกล่าวก็ถูกรัฐบาลตาลิบันปฏิเสธอย่างแข็งกร้าว สหรัฐฯ จึงดำเนินการทางการทูตเพื่อให้ได้การสนับสนุนจากนานาชาติทั้งที่เป็นพันธมิตร มิตรประเทศ และแม้แต่กลุ่มประเทศที่เคยเป็นอริกันมาก่อน อย่างเช่นกลุ่มประเทศในอดีตสหภาพโซเวียตที่มีพรมแดนติดกับอัฟกานิสถาน ได้แก่ อุซเบกิสถาน และทาจิกิสถาน เป็นต้น รวมทั้งรัสเซียและจีนเองก็ออกมาประกาศสนับสนุนการตอบโต้การก่อการร้ายของสหรัฐฯ โดยเฉพาะประเทศปากีสถานและอินเดีย ซึ่งถูกสหรัฐฯ คว่ำบาตรทางเศรษฐกิจหลังจากทดลองระเบิดนิวเคลียร์ในปี พ.ศ.2541 ถึงกับยินยอมให้ความร่วมมือและให้การสนับสนุนทางด้านข่าวกรองและการใช้ฐานบินเพื่อการโจมตีทางทหารอีกด้วย

ขณะเดียวกัน สหรัฐฯ ก็ดำเนินมาตรการทางเศรษฐกิจโดยโน้มน้าวให้สหประชาชาติและพันธมิตรร่วมมือกับสหรัฐฯ ในการอายัดและยึดทรัพย์สินที่สงสัยว่าจะเป็นแหล่งสนับสนุนทางการเงินให้กับเครือข่ายการก่อการร้าย พร้อมทั้งเตรียมการปฏิบัติการทางทหารโดยเรียกระดมกำลังกองหนุนถึง 50,000 คน และเคลื่อนย้ายวางกำลังเตรียมพร้อมที่จะโจมตีเป้าหมายกลุ่มตาลีบันและขบวนการก่อการร้ายในอัฟกานิสถาน ตลอดจนประสานเตรียมการสนับสนุนทางทหารแก่กลุ่มพันธมิตรฝ่ายเหนือ ซึ่งเป็นฝ่ายต่อต้านกลุ่มตาลิบันในอัฟกานิสถานเอง หลังจากดำเนินมาตรการทั้งบีบบังคับและข่มขู่ รวมทั้งการคว่ำบาตรกลุ่มตาลิบันอย่างเต็มที่แล้ว ก็ยังไม่ได้รับการสนองตอบในการส่งตัวนายบินลาเดน ทางสหรัฐฯ จึงเริ่มปฏิบัติการโจมตีทางอากาศต่อเป้าหมาย โดยเน้นใน 3 เมืองใหญ่ ของอัฟกานิสถานคือ คาบุล กันดาฮาร์ และจาลาลาบัด ตั้งแต่ 7 ตุลาคม 2544 และปฏิบัติการอย่างต่อเนื่องทุกวัน ทั้งกลางวันและกลางคืน คาดว่าเมื่อโจมตีทางอากาศจนกลุ่มตาลีบันอ่อนล้าเต็มที่แล้ว สหรัฐฯ และพันธมิตรจะใช้กำลังทางบกปฏิบัติการกวาดล้างกลุ่มตาลิบันและขบวนการก่อการร้ายอัลเคด้า แล้วสถาปนาแนวร่วมรัฐบาลใหม่ขึ้นมาปกครองประเทศอัฟกานิสถานต่อไป

ปฏิกิริยาของนานาประเทศ

ภาพเครื่องบินโดยสารพุ่งชนอาคารแฝดของเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์และอาคารกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ จนพังถล่มเป็นกองซากปรักหักพัง ซึ่งสร้างความสูญเสียต่อชีวิตและทรัพย์สิน รวมทั้งผลกระทบอื่น ๆ ที่ตามมาอย่างมหาศาล ทำให้ประเทศต่าง ๆ ทั่วโลกพลอยตื่นตระหนก และรู้สึกถึงความน่าสะพรึงกลัวของภัยคุกคามจากการก่อการร้าย เมื่อสหรัฐฯ ประกาศสงครามกับเครือข่ายการก่อการร้ายสากล โดยเฉพาะกลุ่มอัลเคด้าที่มีนายโอซามา บินลาเดนเป็นผู้นำ จึงมีเสียงขานรับในเชิงสนับสนุนอย่างกว้างขวาง ทั้งประเทศพันธมิตรของสหรัฐฯ นำโดยอังกฤษ และกลุ่มสนธิสัญญาป้องกันแอตแลนติกเหนือหรือนาโต และประเทศที่รายล้อมประเทศอัฟกานิสถาน อันมีปากีสถานเป็นหลัก รวมทั้งอินเดีย จีน รัสเซีย ประเทศในตะวันออกกลางและภูมิภาคอาเซียน อันรวมถึงประเทศไทยเองด้วย บางประเทศถึงกับประกาศจะให้ความร่วมมือทั้งด้านการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวกรองเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวของเครือข่ายการก่อการร้าย และการให้ใช้ฐานทัพเพื่อการปฏิบัติการโจมตีทางทหาร ทั้งนี้เพราะประเทศเหล่านี้ต่างก็เป็นเป้าหมายการก่อการร้ายของกลุ่มแบ่งแยกดินแดนหรือจ้องล้มล้างรัฐบาลที่อาศัยข้ออ้างทางศาสนาไม่มากก็น้อยด้วยเหมือนกัน

อย่างไรก็ตามเมื่อสหรัฐฯ แสดงเจตนาที่จะโจมตีอัฟกานิสถาน ก็เริ่มมีเสียงคัดค้านจากกลุ่มผู้ นับถือศาสนาอิสลามในประเทศต่าง ๆ ที่ประกาศให้การสนับสนุนสหรัฐฯ โดยเฉพาะในประเทศปากีสถานซึ่งรัฐบาลสนับสนุนการปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐฯ แต่กลุ่มฝ่ายค้านกลับปลุกระดมมวลชนเดินขบวนต่อต้านสหรัฐฯ อย่างรุนแรง การสนับสนุนการปราบปรามการก่อการร้ายของสหรัฐฯ ในบางประเทศจึงลดความแข็งขันลงและเป็นไปด้วยความระมัดระวัง คงมีเพียงพันธมิตรกลุ่มประเทศยุโรปตะวันตก ที่ประกาศเคียงบ่าเคียงไหล่กับสหรัฐฯ จนถึงขั้นส่งกำลังทหารเข้าร่วมรบด้วย

หลังจากที่สหรัฐฯ เริ่มโจมตีทางอากาศต่ออัฟกานิสถาน ถึงแม้เสียงสนับสนุนการต่อต้านการก่อการร้ายจะยังคงอยู่แต่มีเสียงสะท้อนแสดงความห่วงใยในชะตากรรมของชาวอัฟกันที่ไม่เกี่ยวข้องมากขึ้น กลุ่มมุสลิมในประเทศต่าง ๆ ก็ยิ่งแสดงความไม่เห็นด้วยเพิ่มมากขึ้น เป็นแรงกดดันที่สำคัญต่อการตัดสินใจของรัฐบาลในการให้การสนับสนุนใด ๆ ต่อการปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐฯ ยิ่งการปฏิบัติการยืดเยื้อและมีพลเรือนชาวอัฟกันสูญเสียมากขึ้นการสนับสนุนจากประเทศในภูมิภาคอาจแผ่วลง จนเป็นอุปสรรคที่สำคัญต่อการปฏิบัติการตอบโต้ขบวนการก่อการร้ายสากลของสหรัฐฯ ผลกระทบโดยตรงต่อสหรัฐฯ

การโจมตีของกลุ่มก่อการร้ายนอกจากสร้างความสูญเสียอย่างใหญ่หลวงแก่สหรัฐฯ แล้ว ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อสหรัฐฯ ในหลาย ๆ ด้าน เป็นต้นว่า ทางด้านการเมืองภายในประเทศจะเห็นถึงความร่วมมือร่วมใจเป็นน้ำหนึ่งอันเดียวกันของทุกองค์กร ไม่มีการแบ่งแยกระหว่างรัฐบาลกับพรรคฝ่ายค้าน รัฐสภาให้การสนับสนุนและมอบอำนาจแก่ประธานาธิบดีในการดำเนินการตอบโต้การก่อการร้ายอย่างเต็มที่ มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหารเพื่อความเป็นเอกภาพและมีประสิทธิภาพในการป้องกันการก่อการร้ายโดยตั้งหน่วยงานลักษณะทบวงความมั่นคงภายใน (Homeland Security Office) กำกับดูแลการปฏิบัติงานของหน่วยเกี่ยวข้องต่าง ๆ ถึงประมาณ 40 หน่วย

ทางด้านการเมืองระหว่างประเทศ เนื่องจากสหรัฐฯ ต้องการความสนับสนุนของประเทศต่างๆ ในการตอบโต้เครือข่ายก่อการร้ายสากล จึงพักค่านิยมในการจัดระเบียบโลกใหม่ ที่ชูประเด็นประชาธิปไตย การค้าเสรี และสิทธิมนุษยชนที่ใช้เป็นแนวทางในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างประเทศตั้งแต่ยุคสงครามเย็นสิ้นสุดลงไว้ก่อน โดยประกาศจุดยืนที่ชัดเจนเกี่ยวกับการทำสงครามกับเครือข่ายก่อการร้ายและรัฐบาลประเทศที่ให้การสนับสนุน ให้ประเทศต่างๆ เลือกว่าจะสนับสนุนการปราบปรามการก่อการร้ายหรือเป็นศัตรูกับสหรัฐฯ แต่ก็ระมัดระวังการปฏิบัติโดยแยกกลุ่มก่อการร้ายออกจากลัทธิความเชื่อของศาสนาอิสลาม เพื่อไม่ให้ความขัดแย้งบานปลายจนกลายเป็นสงครามศาสนา นอกจากนั้นสหรัฐฯ ยังคงใช้วิธีให้ผลประโยชน์ตอบแทนที่เป็นรูปธรรมแก่ประเทศที่ให้การสนับสนุนในทันที เช่น การยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจต่อ ปากีสถานและอินเดีย เป็นต้น ในขณะเดียวกันก็แสวงหาความชอบธรรมในการปฏิบัติการตอบโต้กลุ่มก่อการร้าย โดยแสดงหลักฐานการเกี่ยวโยงระหว่างกลุ่มก่อการร้ายกับเครือข่ายอัลเคด้าผ่านทางองค์การสหประชาชาติ พันธมิตร และประเทศที่ให้การสนับสนุนต่าง ๆ
ทางด้านเศรษฐกิจ ความเสียหายจากการโจมตีของกลุ่มก่อการร้ายที่นักวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์คาดว่าจะมีประมาณ 105,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ แต่ผลกระทบทางจิตวิทยาต่อผู้บริโภคที่จะชะลอการจับจ่ายใช้สอย และภาวะการว่างงานที่จะตามมาประมาณกว่า 100,000 ตำแหน่ง อันเป็นผลพวงจากภาวะการขาดทุนของภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากการก่อการร้าย โดยเฉพาะภาคธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว เช่น สายการบิน โรงแรม และภัตตาคาร เป็นต้น รวมทั้งสหรัฐฯ ยังต้องทุ่มเทงบประมาณมูลค่ามหาศาลเพื่อการสงครามต่อต้านการก่อการร้ายที่จะไม่ยุติในเวลาอันสั้น สภาวะดังกล่าวนี้คาดว่าจะส่งผลให้เศรษฐกิจโดยรวมของสหรัฐฯ ชะลอตัวลง ซึ่งจะกระทบต่อประเทศที่ระบบเศรษฐกิจพึ่งพาเงินทุนจากต่างประเทศ (Foreign Direct Investment) และการส่งออกไปยังสหรัฐฯ
ทางด้านการทหาร ในทันทีที่สหรัฐฯ ประกาศทำสงครามกับเครือข่ายก่อการร้ายสากลที่อยู่เบื้องหลังการโจมตีอาคารเวิลด์เทรดเซ็นเตอร์ และตึกเพนตากอน ก็ได้มีการเรียกระดมกำลังสำรองถึง 50,000 คน และรัฐสภายังอนุมัติงบประมาณสำหรับการปฏิบัติการทางทหารเป็นการเฉพาะเพิ่มให้อีก 6,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ เมื่อพุ่งเป้าหมายไปที่เครือข่ายอัลเคด้าของนายบินลาเดน ในอัฟกานิสถาน สหรัฐฯ จึงเคลื่อนย้ายและวางกำลังพร้อมที่จะปฏิบัติการโจมตีทั้งตามแบบและนอกรูปแบบ อย่างไรก็ตามการโจมตีอัฟกานิสถานคงเป็นเพียงการเริ่มต้นของสงครามต่อต้านการก่อการร้ายเท่านั้น เนื่องจากสงครามดังกล่าวประธานาธิบดีสหรัฐฯ ก็ยอมรับเองว่าเป็นสงครามที่ไม่มีสนามรบหรือหัวหาดให้ยึดเป็นสงครามที่ยืดเยื้อ ซึ่งสหรัฐฯ เองก็ได้รับบทเรียนที่เจ็บปวดจากสงครามเวียดนามมาแล้ว ดังนั้นทางด้านการทหารจึงต้องมีการปรับเปลี่ยนหลักนิยมและอาวุธยุทโธปกรณ์รองรับภัยคุกคามจากการก่อการร้ายในอนาคต ซึ่งอาจเป็นรูปแบบของการนำสงครามเคมี ชีวภาพ หรือแม้แต่นิวเคลียร์ อันเป็นอาวุธทำลายล้างสูง การข่าวกรองเกี่ยวกับความเคลื่อนไหวของเครือข่ายก่อการร้ายสากลและการปฏิบัติการของหน่วยรบพิเศษต่อเป้าหมายเฉพาะในเวลาอันรวดเร็ว และถอนตัวโดยไม่ชักช้าหลังจากภารกิจเสร็จสิ้น จะเป็นเป้าหมายสำคัญของการปฏิบัติการต่อต้านการก่อการร้ายต่อไป
ทางด้านสังคมจิตวิทยา ประชาชนสหรัฐฯ จะตกอยู่ภายใต้ภาวะความหวาดกลัวการก่อการร้ายที่อาจจะปรากฏในรูปแบบใหม่ ๆ อีก เช่น มีการแพร่ระบาดของเชื้อแอนเทร็กซ์ตามสถานที่สำคัญ โดยวิธีใส่ซองจดหมายส่งทางไปรษณีย์แล้ว สภาวะดังกล่าวจะส่งผลต่อการดำเนินชีวิตประจำวันตามปกติเป็นอย่างมาก เช่น กลัวการเดินทางโดยเครื่องบินหวาดระแวงการเข้าไปติดต่องานในอาคารหน่วยงานสำคัญ และจะระมัดระวังการใช้จ่าย เนื่องจากขาดความเชื่อมั่นต่อภาวะเศรษฐกิจและอัตราการว่างงานที่เพิ่มสูงขึ้น โดยคาดว่าจะเป็นลักษณะนี้ต่อไปอย่างน้อยก็อีกระยะหนึ่ง หรือจนกว่ารัฐบาลจะเรียกความเชื่อมั่นในความปลอดภัยกลับคืนมา ด้วยการปราบปรามเครือข่ายการก่อการร้ายสากลจนสิ้นซากหรือไร้ศักยภาพในการปฏิบัติการขนาดใหญ่เช่นนี้ได้อีก อย่างไรก็ตามผลจากการโจมตีของกลุ่มก่อการร้ายก็ได้ทำให้ประชาชนมีความร่วมมือร่วมใจให้การสนับสนุนรัฐบาลในการดำเนินการต่อต้านการก่อการร้ายอย่างเต็มที่ โดยลดประเด็นสิทธิและเสรีภาพของปวงชนลง อันจะทำให้การดำเนินงานของรัฐบาลเพื่อการป้องกันและตอบโต้การก่อการร้ายมีความคล่องตัวขึ้น
ผลกระทบต่อประเทศไทย

ไทยเป็นพันธมิตรที่ใกล้ชิดกับสหรัฐฯ และมีความเกี่ยวโยงกับสหรัฐฯ อย่างแนบแน่น จึงได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ก่อการร้ายอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ทางด้านการเมืองรัฐบาลจำเป็นต้องสนับสนุนสหรัฐฯ ตามจุดยืนในการต่อต้านการก่อการร้ายสากลและตามพันธะกรณี แต่การดำเนินนโยบายเป็นไปด้วยความระมัดระวังเพื่อไม่ให้เกิดปัญหาความแตกแยกทางด้านเชื้อชาติและศาสนาในประเทศ และไม่ให้ตกเป็นเป้าการโจมตีแก้แค้นของเครือข่ายก่อการร้าย ทางด้านเศรษฐกิจไทยได้รับผลกระทบทางด้านตลาดการส่งออกและการท่องเที่ยวจากสหรัฐฯ บ้าง แต่ก็ไม่รุนแรงมากนัก ทางด้านการทหารมีการหยิบยกภัยคุกคามจากการก่อการร้ายขึ้นมาเป็นความสำคัญเร่งด่วน ขณะเดียวกันก็มีการให้การสนับสนุนรัฐบาลในเหตุการณ์เฉพาะหน้า เช่น การลำเลียงความช่วยเหลือไปให้อัฟกานิสถานและการอพยพคนไทยกลับจากพื้นที่ที่มีปัญหาความไม่ปลอดภัย รวมทั้งชี้แจงทำความเข้าใจในการให้สหรัฐฯ และพันธมิตรใช้สิ่งอำนวยความสะดวกทางทหาร และด้านสังคมจิตวิทยารัฐบาลได้ดำเนินมาตรการเพื่อลดความหวาดกลัวภัยจากการก่อการร้าย และเตรียมมาตรการทางเศรษฐกิจและสังคมไว้รองรับปัญหาที่อาจตามมาจากอัตราการว่างงานที่เพิ่มขึ้นเพราะเหตุการณ์ครั้งนี้ด้วย

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s